Dziś jest wtorek 21 listopada 2017, dziś są imieniny: Janusza i Konrada

Menu strony

Kalendarz imprez

Licznik

Odwiedziło nas:
6104509
osób

Wyróżnienia

Stołeczna (Stolzenfelde)

dodano: 2011-10-13 09:39:07

W odległości około 5 km na południowy wschód od Trzcińska-Zdrój, w kierunku Dębna leży miejscowość Stołeczna.

Pierwsze wzmianki o Stołecznej pochodzą z czasów średniowiecza. W źródłach, tzw. księgach ziemskich z 1337 roku, wieś występuje pod nazwą "Stoltenvelde". Pierwotnie była to własność książęca.

Od końca XVI wieku wieś była w posiadaniu rodziny von Sydow. W 1724 roku rodzina von Sydow miała w powiecie chojeńskim (Kreis Königsberg) 8 majątków, w tym Stołeczną.

Na początku XIX wieku Stołeczna składała się z części chłopskiej i majątku (własność landrata von Sydow). Do wsi przypisanych było 20 łanów, na których osadzonych było 14 półchłopów, 12 komorników, 5 tkaczy, kowal i leśniczy - łącznie 240 mieszkańców. W połowie XIX wieku majątek (łącznie z folwarkiem Birkholz) liczył 4620 mórg ziemi (w tym 35% lasów).

W latach 20 i 30-tych XX wieku majątek był własnością Konrada von Sydow i liczył 1151 ha ziemi. Prowadzona była tu duża hodowla owiec, bydła i świń a w majątku działała gorzelnia i płatkarnia.

Zespół folwarczny dwuczłonowy, rozmieszczony był w południowej i północnej części wsi. Zasadnicza część majątku (południowa) składała się z wyraźnie wyodrębnionych elementów: podwórza gospodarczego - w części frontowej i zespołu pałacowo-parkowego (po południowej stronie podwórza). Zabudowa podwórza folwarcznego miała formę regularnego czworoboku, złożoną z wielkokubaturowych, wolnostojących budynków. Pałac usytuowany między podwórzem i parkiem, skierowany fasadą na północ. Park o charakterze krajobrazowym, długi i wąski, wytyczony w osi cieku wodnego. W północnej części wsi ulokowany było drugie podwórze gospodarcze, o regularnym (czworobocznym) układzie, z wielkokubaturową zabudową gospodarczą oraz rządcówką.

We wschodniej części wsi, przy drodze do Dobropola, ulokowana była cegielnia.

Współcześnie Stołeczna to stosunkowo duża wieś sołecka. Układ przestrzenny ma formę wielodrożnicy, z czytelnym (pierwotnym) założeniem owalnicowym. Obecny kształt formy przestrzennej zdeterminowany został przemianami historyczno-kulturowymi, związanymi z rozwojem wielkich posiadłości szlacheckich. Historyczne założenie folwarczne, rozlokowane w południowej i północnej części wsi, ze współczesnymi osiedlami bloków popegeerowskich, stanowią główne elementy krystalizujące plan zabudowy. 

W południowej części wsi znajduje się XV-wieczny, kamienny kościół, stanowiący dominantę architektoniczną oraz element zabudowy o wartościach zabytkowych. Działka kościelna - z historyczną nekropolią – wygrodzona jest murem kamienno-ceglanym, z XIX-wiecznymi bramkami. Na działce nie ma zadrzewienia zabytkowego.

Zespół folwarczny o pierwotnej, dwuelementowej formie znajduje się na obrzeżach wsi. Część południowa złożona z podwórza gospodarczego i zespołu pałacowo-parkowego. Podwórze folwarczne o częściowo zatartej kompozycji przestrzennej, z pojedynczymi ubytkami i wtórnymi nawarstwieniami (szczególnie w części zachodniej). Historyczna zabudowa (stajnia, magazyn, obora, stodoła), murowana, z przełomu XIX i XX wieku, została współcześnie zmodernizowana. Pałac znajdujący się po południowej stronie podwórza, został wzniesiony w 1892 r. (obecnie jest to własność prywatna).

Do parku przylega długi, lecz wąski park krajobrazowy, o zwartym zadrzewieniu liściastym, z aleją dębową oraz kilkoma pomnikami przyrody (dęby, buki).

Obecnie Stołeczna to wieś o statusie sołectwa. Obszar geodezyjny zajmuje powierzchnię 2239 ha. We wsi mieszka 614 osób (według stanu na 31.12.2008).

Ważniejsze obiekty zabytkowe:

  • park pałacowy z XIX wieku (nr rejestru zabytków: 305 z 5.07.1958 r.)
  • kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa (nr rejestru zabytków: 317 z 12.09.1958 r.)
  • pałac z 1892 r. (nr rejestru zabytków: 1007 z 13.07.1987 r.)
Opracowane na podstawie
Skróconego Studium Ruralistycznego
Gminy Trzcińsko-Zdrój,
Szczecin, 1995
Dane adresowe

Urząd Miejski Trzcińsko
ul. Rynek 15
74-510 Trzcińsko - Zdrój

tel. 91 41 48 001
fax 91 41 48 103
e-mail: um@trzcinsko-zdroj.pl

Ważne informacje

NIP: 858-17-31-665
REGON: 811684835
konto: 02 9370 1020 0400 0130 2004 0008

Godziny pracy

Urząd Miasta jest czynny
poniedziałek - czwartek w godzinach 7.30 - 15.30
piątek w godzinach 7.00 - 15.00