Dziś jest: Piątek 30 lipca 2010, imieniny: Julity i Ludmiły Kanał RSS Pomoc RSS

Obsługa techniczna
ALFA TV
Stołeczna (Stolzenfelde)

W odległości około 5 km na południowy wschód od Trzcińska-Zdrój, w kierunku Dębna leży miejscowość Stołeczna.


Stołeczna – panorama

Pierwsze wzmianki o Stołecznej pochodzą z czasów średniowiecza. W źródłach, tzw. księgach ziemskich z 1337 roku, wieś występuje pod nazwą "Stoltenvelde". Pierwotnie była to własność książęca.

Od końca XVI wieku wieś była w posiadaniu rodziny von Sydow. W 1724 roku rodzina von Sydow miała w powiecie chojeńskim (Kreis Königsberg) 8 majątków, w tym Stołeczną.

 

Na początku XIX wieku Stołeczna składała się z części chłopskiej i majątku (własność landrata von Sydow). Do wsi przypisanych było 20 łanów, na których osadzonych było 14 półchłopów, 12 komorników, 5 tkaczy, kowal i leśniczy - łącznie 240 mieszkańców. W połowie XIX wieku majątek (łącznie z folwarkiem Birkholz) liczył 4620 mórg ziemi (w tym 35% lasów).

W latach 20 i 30-tych XX wieku majątek był własnością Konrada von Sydow i liczył 1151 ha ziemi. Prowadzona była tu duża hodowla owiec, bydła i świń a w majątku działała gorzelnia i płatkarnia.

 

Pierwotnie wieś miała założenie owalnicowe, wytyczone wzdłuż historycznego traktu komunikacyjnego. Na przestrzeni wieków - głównie po utworzeniu w XVII w dużych posiadłości szlacheckich - doszło do częściowego przekształcenia owalnicowego układu przestrzennego, w który włączone zostały założenia folwarczne, jako dominujące elementy struktury przestrzennej. W XIX w wieś miała formę luźnej owalnicy, która ewoluowała w kierunku regularnej (krzyżowej) wielodrożnicy. W południowej części wsi znajdował się orientowany kościół, z przyległym cmentarzem. Po zachodniej stronie zaś wytyczony był trójkątny plac, zabudowany małorolnymi zagrodami.

 

Zespół folwarczny dwuczłonowy, rozmieszczony był w południowej i północnej części wsi. Zasadnicza część majątku (południowa) składała się z wyraźnie wyodrębnionych elementów: podwórza gospodarczego - w części frontowej i zespołu pałacowo-parkowego (po południowej stronie podwórza). Zabudowa podwórza folwarcznego miała formę regularnego czworoboku, złożoną z wielkokubaturowych, wolnostojących budynków. Pałac usytuowany między podwórzem i parkiem, skierowany fasadą na północ. Park o charakterze krajobrazowym, długi i wąski, wytyczony w osi cieku wodnego. W północnej części wsi ulokowany było drugie podwórze gospodarcze, o regularnym (czworobocznym) układzie, z wielkokubaturową zabudową gospodarczą oraz rządcówką.

We wschodniej części wsi, przy drodze do Dobropola, ulokowana była cegielnia.

 

Współcześnie Stołeczna to stosunkowo duża wieś sołecka. Układ przestrzenny ma formę wielodrożnicy, z czytelnym (pierwotnym) założeniem owalnicowym. Obecny kształt formy przestrzennej zdeterminowany został przemianami historyczno-kulturowymi, związanymi z rozwojem wielkich posiadłości szlacheckich. Historyczne założenie folwarczne, rozlokowane w południowej i północnej części wsi, ze współczesnymi osiedlami bloków popegeerowskich, stanowią główne elementy krystalizujące plan zabudowy. 


Widok kościoła w Stołecznej

W południowej części wsi znajduje się XV-wieczny, kamienny kościół, stanowiący dominantę architektoniczną oraz element zabudowy o wartościach zabytkowych. Działka kościelna - z historyczną nekropolią – wygrodzona jest murem kamienno-ceglanym, z XIX-wiecznymi bramkami. Na działce nie ma zadrzewienia zabytkowego.


Widok kościoła od strony południowo-wschodniej

Zespół folwarczny o pierwotnej, dwuelementowej formie znajduje się na obrzeżach wsi. Część południowa złożona z podwórza gospodarczego i zespołu pałacowo-parkowego. Podwórze folwarczne o częściowo zatartej kompozycji przestrzennej, z pojedynczymi ubytkami i wtórnymi nawarstwieniami (szczególnie w części zachodniej). Historyczna zabudowa (stajnia, magazyn, obora, stodoła), murowana, z przełomu XIX i XX wieku, została współcześnie zmodernizowana. Pałac znajdujący się po południowej stronie podwórza, został wzniesiony w 1892 r. (obecnie jest to własność prywatna).


Pałac w Stołecznej

Do parku przylega długi, lecz wąski park krajobrazowy, o zwartym zadrzewieniu liściastym, z aleją dębową oraz kilkoma pomnikami przyrody (dęby, buki).

 

Obecnie Stołeczna to wieś o statusie sołectwa. Obszar geodezyjny zajmuje powierzchnię 2239 ha. We wsi mieszka 614 osób (według stanu na 31.12.2008).

 

Ważniejsze obiekty zabytkowe:  

Opracowane na podstawie
Skróconego Studium Ruralistycznego
Gminy Trzcińsko-Zdrój,
Szczecin, 1995
Wersje językowe
Polski Deutsch
Szukaj w serwisie
E-urząd


Biuletyn
Informacji
Publicznej
Kalendarz
  Lipiec 2010  
Pn Wt Śr Cz Pt So Ni
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31  
Pogoda
Częciowo pochmurnie 22,2°C
Częciowo pochmurnie
Wilgotność 46%
Wiatr 19,3 km/h
Ciśnienie 1011,9 hPa
Widoczność 10 km

Pogoda na cały tydzień
Licznik odwiedzin
1463961

Urząd Miejski Trzcińsko - Zdrój ul. Rynek 15 74-510 Trzcińsko - Zdrój
Uwaga! Jakiekolwiek wykorzystywanie materiałów (lub ich fragmentów) publikowanych na stronie www.trzcinsko-zdroj.pl
w innych mediach bez pisemnej zgody Burmistrza Gminy Trzcińsko-Zdrój jest zabronione!