W odległości około 5 km na południowy zachód od Trzcińska-Zdrój, przy drodze krajowej w kierunku Chojny znajduje się wieś Rosnowo. W pobliżu wsi znajduje się kilka małych oczek wodnych.
|
Rosnowo-panorama
|
Pierwsze informacje o wsi pochodzą z czasów średniowiecza tj. 1248 roku (Rosnowe). Pod koniec XIII wieku wieś należała do rodziny Sac. Według księgi ziemskiej z 1337 roku wieś była spustoszona. W XVII wieku rodzina Sac podzieliła dobro szlacheckie na dwie części, z których jedna należała do rodziny Sac a druga - Schmallenberg. W tamtym czasie we wsi było jeszcze 12 zagród chłopskich, należących do miasta Chojna. W 1768 roku wszystkie trzy części kupił margrabia Heinrich Friedrich ze Schwedt.
Pod koniec XVIII wieku majątek wsi przeszedł w ręce króla Fryderyka Wilhelma II, który przekazał dobro marszałkowej dworu - von Thile. Następnie Rosnowo było w posiadaniu majora von Kleist a później kapitana von der Osten, zaś 1806 roku - Carla Friedricha von Gerlach. W owym czasie nastąpił rozwój majątku, wybudowano również folwark Agneshof, a we wsi było 12 niezależnych zagród chłopskich.
W połowie XIX wieku we wsi było 8 gospodarstw chłopskich a majątek obejmował 4582 morgi ziemi, zaś grunty kościelne liczyły 153 morgi. Na początku XX wieku majątek był własnością spadkobierców Marie von Gerlach, a zarządzał nim Conrad Helgenberger. Majątek liczył 1188 ha ziemi.
Pierwotnie wieś miała założenie ulicowe, osiowe lub owalnicowe (z centralnie usytuowanym, średniowiecznym kościołem), które w trakcie historycznego rozwoju przybrało formę ulicową. W sensie lokalizacyjnym wieś była analogicznie rozplanowana jak Góralice, tzn. prostopadle do traktu komunikacyjnego Chojna - Myślibórz.
|
Widok kościoła od strony północnej
|
W XIX wieku Rosnowo miało formę regularnej, prostej ulicówki. Po wschodniej stronie drogi znajdował się rozległy zespół folwarczny a po zachodniej - zabudowa wiejska. Pośrodku wsi znajdował się orientowany kościół, z przyległym cmentarzem. Po południowej stronie kościoła usytuowany był niewielki staw.
Zespół folwarczny rozlokowany był po wschodniej stronie drogi wiejskiej. W części południowej usytuowane było główne podwórze folwarczne, z zabudową w kształcie podkowy, z pałacem (z 1841 r.) od strony wschodniej, do którego przylegał rozległy park krajobrazowy. W północnej części wsi ulokowane było drugie podwórze gospodarcze, o kształcie regularnego czworoboku, z przyległym od wschodu kompleksem parkowo-ogrodowym. Część parkowa stanowiła jedną kompozycję krajobrazową.
Po południowej stronie wsi (około 500 m), po zachodniej stronie drogi, usytuowany był niewielki cmentarz.
Obecnie zachował się (w sensie kompozycyjnym) czytelny, historyczny podział na część chłopską i zespół folwarczny. W architektonicznym krajobrazie wsi dominuje zabudowa murowana (ceglane - chałupy i kamienno-ceglane - budowle gospodarcze), wzniesiona na przełomie XIX i XX wieku.
|
Widok kościoła od strony południowej
|
Pośrodku wsi, po zachodniej stronie drogi (na niewielkim wyniesieniu terenu), jest wybudowany kamienny, XIII-wieczny kościół, z ryglową, XVIII-wieczną wieżą – odnowioną staraniem tutejszych mieszkańców.
|
Widok wieży kościelnej od strony południowej
|
Kościół stanowi dominantę architektoniczną oraz element zabudowy o wartościach zabytkowych. Po południowej stronie kościoła usytuowany jest naturalny staw. Zespół folwarczny uległ głębokiej dekompozycji i dewaloryzacji, głównie z uwagi na zatarcie pierwotnego wnętrza architektonicznego, po parcelacji majątku na kilka gospodarstw chłopskich. Spośród zabudowy podwórza południowego zachowany jest jedynie frontowy ciąg architektoniczny (spichlerz z bramą przejazdową i obora) oraz pojedyncze budynki gospodarcze (stodoła, obora, gorzelnia). XIX-wieczny pałac rozebrany został w latach 60-tych XX wieku. Znajduje się tu także park pałacowy o kompozycji krajobrazowej (około 12 ha), o urozmaiconym terenie, ze starodrzewem liściastym (w tym pomniki przyrody - dęby, platany). Pośrodku parku usytuowany jest cmentarz rodowy rodziny von Gerlach.
Zabudowa północnego podwórza jest również częściowo zatarta, z pojedynczymi ubytkami. Cmentarz przykościelny nie posiada obecnie śladów nagrobków. Cmentarz południowy o wielobocznym układzie, z resztkami nagrobków, obsadzony jest świerkami i dębami. W południowej części wsi, od granicy układu przestrzennego do lasu, biegnie droga w formie zdwojonej alei kasztanowców.
Wieś ma obecnie status sołectwa a jej obszar geodezyjny zajmuje 613 ha. Rosnowo jest zamieszkiwane przez 216 osób (według stanu na 31.12.2008).
Ważniejsze obiekty zabytkowe:
Opracowane na podstawie
Skróconego Studium Ruralistycznego
Gminy Trzcińsko-Zdrój,
Szczecin, 1995 |
